Asal Mula Huruf Jawa
Asal Mula Huruf Jawa iolah carito rakyat nan mangisahkan tabantuaknyo tulisan Jawa dalam kabudayaan Jawa.
Carito
[suntiang | suntiang sumber]Alkisah, saurang patualang banamo Aji Saka datang ka Tanah Jawa nan ka maajaan pabagai ilmu di sinan. Aji Saka iko indak datang surang, malainkan basamo duo abdinyo: Dora jo Sembada.
Sadang Aji Saka batualang di Tanah Jawa, inyo baistirahat di Gunuang Kendeng saat nio pai ka Medang Kamulan. Aji Saka bapasan ka Sembada untuak bamukim di Gunuang Kendeng dan manjago karihnyo bia indak tajadi parang. Sembada dilarang mangagiahan karih itu lain dari Aji Saka.
Satibonyo di Medang Kamulan, Aji Saka nio mangabdi ka Sang Prabu, tapi basobok jo saurang gaek nan malarangnyo dek Sang Prabu suko mamakan urang sahinggo urang-urang nan tingga di sinan banyak nan pai mangungsi. Aji Saka bakareh untuak basobok jo Sang Prabu, sahinggo urang gaek tadi maantanyo ka Sang Patih. Sang Patih ko pulo mangingekannyo jo parangai Sang Prabu itu. Aji Saka indak bagamiang, malah inyo maminta tanah ka Sang Patih salaweh ikek kapalonyo kalau inyo salamaik. Sang Patih mangiyoan.
Aji Saka mangabdi ka Sang Prabu di Medang Kamulan. Wakatu malam alah masuak, dan Aji Saka maubah dirinyo manjadi manjadi anak-anak subua nan elok. Sang Prabu langsuang sanang maliek anak itu dan ka mamakannyo. Aji Saka mangampiri muncuang Sang Prabu dan mangoyakkannyo. Matilah Sang Prabu.
Sasudah itu Aji Saka babaliak ka rupo samulo dan basobok Sang Patih untuak managiah janji. Aji Saka malapeh ikek kapalonyo lalu mambantangnyo. Ruponyo ikek kapalo itu manaungi sado tanah Medang Kamulan. Sang Prabu akhirnyo manyarahan Medang Kamulan ka Aji Saka. Rakyat Medang Kamulan sanang dek Sang Prabu nan suko mamakan urang alah mati sahinggo tanah itu manjadi salamaik. Diangkeklah Aji Saka manjadi rajo Medang Kamulan. Inyo mamarentah nagari itu dengan kaadilan dan kasajahteraan.
Aji Saka taragak jo abdinyo Sembada nan bamukim di Gunuang Kendeng dan manjago karihnyo. Sabab itulah inyo mangutus Dora untuak manjapuik Sembada, maambiak karihnyo baliak, sarato maajaknyo ka Medang Kamulan. Satibonyo di Gunuang Kendeng, Dora babuek sarupo parentah Aji Saka. Namun, Dora manolak dek inyo diparentahan Aji Saka pulo yaitu indak manyarahan karihnyo lain dari nan punyo surang.
Kaduonyo samo-samo patuah, kaduonyo samo-samo kareh. Mako kaduonyo samo-samo bacakak mamakai kamampuan dan kaahlian bataruang nan samo-samo kuek. Matilah kaduonyo. Aji Saka nan cameh dek indak ado nan datang kudian barangkek ka Gunuang Kendeng, mancaliak kaduo abdinyo alah mati. Manyasalah Aji Saka dek parentahnyo dan kapatuhan abdinyo itu mambuek kaduonyo mati. Untuak manganang jaso kaduo abdinyo itu, Aji Saka mambuek huruf (Aksara) Jawa nan urutan abjadnyo manjadi carito (disasuaikan ka dalam bahaso Minangkabau):
| ꦲ ha | ꦤ na | ꦕ ca | ꦫ ra | ꦏ ka |
"utusan tibo" |
| ꦢ da | ꦠ ta | ꦱ sa | ꦮ wa | ꦭ la |
"bacakak inyo" |
| ꦥ pa | ꦝ dha | ꦗ ja | ꦪ ya | ꦚ nya |
"samo kueknyo" |
| ꦩ ma | ꦒ ga | ꦧ ba | ꦛ tha | ꦔ nga |
"maik jadinyo" |